Handelen op de onbalansmarkt met een thuisbatterij

Handelen op de onbalansmarkt uitgelegd

Handelen op de onbalansmarkt draait om het herstellen van onverwachte verschillen tussen de hoeveelheid elektriciteit die wordt opgewekt en de hoeveelheid elektriciteit die op dat moment wordt gebruikt.

Vraag en aanbod van elektriciteit moeten op het Nederlandse stroomnet voortdurend in balans zijn. Energieleveranciers en andere marktpartijen proberen vooraf zo goed mogelijk te voorspellen hoeveel stroom nodig is en hoeveel er wordt geproduceerd.

In werkelijkheid wijkt dat regelmatig af van de voorspelling. Het kan bijvoorbeeld onverwacht minder zonnig of minder winderig zijn, waardoor zonnepanelen en windmolens minder elektriciteit produceren. Ook het stroomverbruik kan hoger of lager uitvallen dan verwacht.

Op zo'n moment ontstaat onbalans. De landelijke netbeheerder TenneT zorgt ervoor dat deze balans wordt hersteld.

Zo werkt de onbalansmarkt

Wanneer er onverwacht te veel of te weinig elektriciteit beschikbaar is, moet het energiesysteem snel reageren.

Er kunnen grofweg twee situaties ontstaan:

• Er is te veel stroom: extra elektriciteit moet worden gebruikt of opgeslagen
• Er is te weinig stroom: er moet extra elektriciteit beschikbaar komen

Flexibele apparaten zoals grote batterijen, thuisbatterijen en andere energiesystemen kunnen hierbij een rol spelen.

Een batterij kan bijvoorbeeld extra stroom opnemen wanneer er een overschot is. Is er juist een tekort aan elektriciteit? Dan kan opgeslagen stroom worden teruggeleverd.

Voor het leveren van deze flexibiliteit kan een financiële vergoeding ontstaan. Dat is de reden waarom handelen op de onbalansmarkt interessant kan zijn voor eigenaren van een slimme thuisbatterij.

Handelen op de onbalansmarkt als particulier

Niet rechtstreeks. De onbalansmarkt is geen handelsplatform waarop je als consument zelf stroom koopt en verkoopt.

Wil je met een thuisbatterij handelen op de onbalansmarkt? Dan gebeurt dit via een energieleverancier of andere gespecialiseerde marktpartij die toegang heeft tot de relevante energiemarkten.

Deze partij kan jouw thuisbatterij automatisch aansturen. Je hoeft dus niet zelf naar energieprijzen te kijken of handmatig te bepalen wanneer je batterij moet laden en ontladen.

Handelen op de onbalansmarkt met een thuisbatterij

Een slimme thuisbatterij kan snel reageren op signalen vanuit de energiemarkt.

De werking is in de basis eenvoudig:

1. Er ontstaat een overschot of tekort aan stroom.
   De daadwerkelijke productie en het verbruik wijken af van wat eerder werd verwacht.
2. De markt reageert.
   De waarde van flexibiliteit verandert doordat er meer of minder elektriciteit nodig is.
3. De thuisbatterij wordt automatisch aangestuurd.
   Een slimme energiedienst bepaalt of het gunstig is om de batterij op te laden, te ontladen of niets te doen.
4. De batterij laadt of ontlaadt.
   Hiermee wordt ingespeeld op de situatie op de energiemarkt.
5. Je deelt volgens de voorwaarden van de aanbieder in het resultaat.
   Hoe de vergoeding precies wordt berekend, verschilt per energieleverancier of marktpartij.

Het handelen gebeurt dus automatisch. Je thuisbatterij is hierbij het fysieke opslagmiddel en slimme software bepaalt wanneer het systeem wordt ingezet.

Handelen met een AlphaESS SMILE G3

Solarite levert de AlphaESS SMILE G3. Dit is een slimme thuisbatterij die geschikt is voor externe en slimme aansturing.

Daardoor kan de batterij niet alleen worden gebruikt om bijvoorbeeld opgewekte zonnestroom op te slaan, maar ook worden gekoppeld aan slimme energiediensten.

Solarite werkt hiervoor samen met Frank Energie. Frank Energie ondersteunt AlphaESS-batterijen en kan deze via Slim Handelen automatisch aansturen.

Daarbij kijkt de software niet uitsluitend naar één markt. Frank Energie kan de batterij optimaliseren op basis van verschillende energiemarkten en bepaalt automatisch wanneer laden of ontladen het meest interessant is.

Je hoeft de AlphaESS SMILE G3 dus niet zelf handmatig te bedienen om op marktontwikkelingen in te spelen.

Dynamisch energiecontract en de onbalansmarkt

Voor slimme handelsstrategieën met een thuisbatterij wordt vaak gebruikgemaakt van een dynamisch energiecontract.

Bij een dynamisch contract verandert de elektriciteitsprijs gedurende de dag. Daardoor kan een slimme thuisbatterij bijvoorbeeld elektriciteit laden wanneer de marktprijs laag is en deze op een ander moment gebruiken of terugleveren wanneer elektriciteit meer waard is.

Dat is alleen niet hetzelfde als handelen op de onbalansmarkt.

Bij dynamische stroomprijzen gaat het bijvoorbeeld om vooraf bekende prijzen op de day-aheadmarkt. De onbalansmarkt draait juist om verschillen die ontstaan tussen de verwachte en daadwerkelijke productie en het daadwerkelijke verbruik.

Een slimme handelsstrategie kan verschillende energiemarkten combineren.

Verschil tussen de onbalansmarkt en day-aheadmarkt

De onbalansmarkt wordt regelmatig verward met handelen op dynamische stroomprijzen. Het zijn verschillende markten.

	Day-aheadmarkt	Onbalansmarkt
Wanneer?	Prijzen worden vooraf bepaald voor de volgende dag	Speelt in op onverwachte afwijkingen in vraag en aanbod
Waarom?	Elektriciteit vooraf inkopen en verkopen	Het elektriciteitssysteem weer in balans brengen
Prijs	Vooraf bekend	Kan snel veranderen
Thuisbatterij	Goedkoop laden en duurder gebruiken of terugleveren	Laden of ontladen op basis van onbalans

Een slimme thuisbatterij hoeft zich niet tot één strategie te beperken. Afhankelijk van de gebruikte software en energiedienst kunnen meerdere markten worden meegenomen in de aansturing.

Opbrengsten en onzekerheden van handelen op de onbalansmarkt

Handelen op de onbalansmarkt kan opbrengsten opleveren, maar die opbrengsten staan niet vast.

De waarde van flexibiliteit verandert voortdurend. Grote prijsverschillen kunnen interessante handelsmomenten opleveren, maar er zijn ook periodes waarin weinig te verdienen valt.

Daarom is het niet verstandig om bij de aanschaf van een thuisbatterij uit te gaan van één vast bedrag per maand of een gegarandeerde jaarlijkse opbrengst.

Wat je uiteindelijk kunt verdienen hangt onder andere af van:

• de ontwikkelingen op de onbalansmarkt
• de capaciteit en het vermogen van je thuisbatterij
• hoe snel de batterij kan laden en ontladen
• de gebruikte handelsstrategie
• de voorwaarden en kosten van je energieleverancier of handelsdienst
• hoe vaak de batterij beschikbaar is voor handel

Waarom toekomstige opbrengsten onzeker zijn

De onbalansmarkt verandert continu. Opbrengsten uit het verleden zeggen daarom niet automatisch iets over wat een thuisbatterij in de toekomst kan verdienen.

Er zijn verschillende ontwikkelingen die invloed kunnen hebben op de opbrengsten.

Er komen steeds meer batterijen

Steeds meer huishoudens en bedrijven plaatsen batterijen. Daarnaast worden grote batterijparken gebouwd.

Wanneer meer batterijen dezelfde flexibiliteit aanbieden, neemt de concurrentie toe. Dat kan ervoor zorgen dat de vergoeding voor het handelen op de onbalansmarkt in de toekomst afneemt.

De regels en werking van de markt veranderen

De energiemarkt blijft zich ontwikkelen. Netbeheerder TenneT kan bijvoorbeeld aanpassen welke informatie beschikbaar is en hoe verschillende balanceringsmarkten functioneren.

Een handelsstrategie die vandaag goed werkt, hoeft daarom over een aantal jaar niet hetzelfde resultaat op te leveren.

Het stoppen van de salderingsregeling heeft invloed

Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Daardoor verandert de manier waarop afgenomen en teruggeleverde elektriciteit financieel wordt afgerekend.

Wanneer een batterij elektriciteit van het net afneemt om te handelen, kunnen belastingen en andere kosten invloed hebben op het uiteindelijke handelsresultaat.

Een slimme aansturing moet daarom steeds rekening houden met de volledige kosten en opbrengsten van laden en ontladen.

Invloed op de levensduur van je thuisbatterij

Een batterij die actief wordt ingezet voor energiehandel kan vaker laden en ontladen dan een batterij die alleen overtollige zonnestroom opslaat.

Iedere laad- en ontlaadcyclus draagt bij aan de slijtage van een batterij. Veelvuldig handelen kan daarom invloed hebben op de levensduur.

Dat betekent niet automatisch dat handelen ongunstig is. Wel moet een goede handelsstrategie niet alleen kijken naar de mogelijke opbrengst van een transactie, maar ook rekening houden met de batterij en de kosten van het gebruik ervan.

Handelen combineren met je energiesysteem

Combineren met zonnepanelen

Ja, maar beide toepassingen vragen soms op hetzelfde moment om capaciteit van je thuisbatterij.

Wil je bijvoorbeeld overtollige zonnestroom opslaan voor gebruik in de avond? Dan moet er voldoende ruimte beschikbaar zijn in je batterij.

Wordt de batterij op datzelfde moment ingezet voor handelen op de energiemarkt, dan kan een deel van die capaciteit al worden gebruikt voor een andere strategie.

Een slimme aansturing moet daarom voortdurend bepalen wat op dat moment het meest logisch is: eigen zonnestroom opslaan, stroom uit het net laden, opgeslagen stroom in huis gebruiken of energie terugleveren.

De AlphaESS SMILE G3 kan worden gecombineerd met zonnepanelen en slimme externe aansturing. Via de samenwerking met Frank Energie kan de batterij automatisch worden geoptimaliseerd, zodat je niet zelf tussen deze verschillende toepassingen hoeft te schakelen.

Onbalansmarkt en netcongestie

De onbalansmarkt en netcongestie zijn twee verschillende problemen.

De onbalansmarkt gaat over de balans tussen vraag en aanbod van elektriciteit op landelijk niveau. Netcongestie betekent dat een specifiek deel van het lokale of regionale stroomnet onvoldoende capaciteit heeft om alle elektriciteit te vervoeren.

Een thuisbatterij die helpt om de landelijke onbalans te herstellen, kan daarom lokaal op hetzelfde moment juist extra elektriciteit opnemen of terugleveren.

Handelen op de onbalansmarkt betekent dus niet automatisch dat een thuisbatterij ook lokale netcongestie vermindert.

Voordelen en risico's van handelen op de onbalansmarkt

Voordelen van handelen op de onbalansmarkt

• je thuisbatterij kan naast energieopslag ook financieel worden ingezet
• de batterij wordt automatisch aangestuurd
• je kunt inspelen op schommelingen op verschillende energiemarkten
• de batterij kan helpen om vraag en aanbod van elektriciteit beter in balans te brengen
• je hoeft zelf geen energieprijzen of onbalanssignalen te volgen

Risico's van handelen op de onbalansmarkt

• opbrengsten zijn niet gegarandeerd
• de inkomsten kunnen in de toekomst afnemen
• meer concurrentie van andere batterijen kan handelsmogelijkheden verminderen
• regelgeving en marktmechanismen kunnen veranderen
• vaker laden en ontladen kan invloed hebben op de levensduur van de batterij
• handelen en het maximaliseren van je eigen zonnestroomverbruik kunnen soms met elkaar concurreren

Wanneer handelen op de onbalansmarkt interessant kan zijn

Handelen op de onbalansmarkt kan een interessante extra toepassing van een slimme thuisbatterij zijn. Het geeft je batterij een functie naast het opslaan van zonnestroom en het verschuiven van je energieverbruik.

Zie de mogelijke handelsopbrengsten alleen niet als een gegarandeerd inkomen. De onbalansmarkt verandert en toekomstige opbrengsten zijn onzeker.

Solarite combineert de AlphaESS SMILE G3 met slimme aansturing via Frank Energie. Hierdoor kan de thuisbatterij automatisch inspelen op verschillende energiemarkten zonder dat je zelf hoeft te bepalen wanneer de batterij moet laden of ontladen.

Welke strategie voor jouw situatie het meest interessant is, hangt onder andere af van je stroomverbruik, zonnepanelen, batterijcapaciteit, energiecontract en de ontwikkelingen op de energiemarkt.

Een thuisbatterij kun je daarom het beste bekijken als onderdeel van je complete energiesysteem, waarbij eigen verbruik, slimme energiehandel en toekomstige veranderingen op de energiemarkt samen worden meegenomen.